Loading...
HistorijaPolitika

Vrijeme kao historijski sudac

 Graham Bramford, 48.godišnji  Englez, zapalio se 29.904.1993. ispred britanskog Parlamenta, u znak protesta zbog pasivnosti međunarodne zajednice i vlade njegove sopstvene zemlje, na bestijalna ubistva civila u Bosni.

Piše: Nihad Filipović

(U povodu tužne godišnjice samospaljivanja Grahama Bramforda, 29.04.1993 – 29.04.2020.; mali kroki u prilog fenomenologiji racionalnog i iracionalnog.)

1.

Ono što je  linija skromnog razmišljanja ovog skribomana o društvenim pojavama i ljudima koji ih kreiraju, jeste njihova uvjetovanost u vremenu i odnosima u vremenu. Vrijeme, praksa i snage koje je uobličuju, tj. koje dominiraju u vremenu, historijski su suci učinkovitosti (svrhovitosti) ili neučinkovitosti (nesvrhovitosti), društvenih pojava i fenomena.
Pitanje je šta bi danas, dvije hiljade i jače godina iskustva čovječanstva sa politikom nakon Platona i ukupne spoznaje na kojoj je čovječanstvo danas, šta bi on, Platon, koji je ukazivao na potrebi taljenja spekulativne filosofije i politike kao vještine mogućeg, šta bi on o tome danas mislio?
Platonov ideal, gdje bi filosofi imali biti vladari, čini se superiornim i ma koliko ga duhovno propitivali i na iskušenja stavljali, uvijek se, u relacijama čistog duha, javlja kao poželjan odgovor.
Ipak, odgovor na to pitanje, ne pruža filosofska spekulacija, nego vrijeme, znači praksa i snage koje je uobličuju, tj. učinak, tvorba, rezultat, stanje i odnosi u vremenu, tj. životu. A ono nam kazuje da nema pravila, a ako ima, ono radije kazuje da ljudi od duha, nisu najvičniji u poslovima dnevne pragma (politike).
Opet najbolje je, ako se složi po Platonovoj zamisli pa se nađe vladar, širok u relacijama duha i pragmatičan u relacijama dnevnog.

2.

 Mučenici istine, žrtvujući se u njeno ime, na dugi rok, šire prostore slobode? Jasno, da li je žrtva bila historijski svrhovita ili uzaludna, o tome konačan sud daje vrijeme, odnosno ljudi u vremenu, dakle praksa i snage koje njome gospodare. Nije dakle filosofska spekulacija, ključ za otkrivanje ljudskih istina, nego je to praksa, ustanovljeni ljudski odnosi u vremenu i silnice ili snage koji dominiraju u vremenu.

Historijsko vrijeme je potvrdilo svrhovitost mučeničke smrti Đordana Bruna, kojega je katolička Inkvizicija javno spalila 1600. g. Historijsko vrijeme je potvrdilo učinkovitost mučeničke smrti čeških heroja Jana Palaha, Jana Zajica i Evžena Ploceka, koji su se se javno spalili u znak protesta zbog sovjetske (ruske) vojne intervencije u Čehoslovačkoj 1968. g.
Historija je potvrdila svrhovitost samožrtvovanja budističkih svećenika koji su se samospaljivali u znak protesta protiv bratoubilačkog rata vijetnamskog naroda i američkog vojnog uplitanja u taj sukob.

Sa druge strane, žrtvu mučenika Grahama Brmforda, Engleza, koji se aprila 1993. g. javno zapalio ispred zgrade britanskog Parlamenta u znak protesta zbog uloge britanske armije u bosanskom ratu, koja je tek “počasna garda na masovnoj sahrani bosanskih beba, djece i žena” (izvadak iz posljednje poruke G. Bradforda), historijsko vrijeme, praksa i snage koje njome gospodare, još nije definiralo kao uzaludno ili svrhovito samožrtvovanje. To je stoga, što vrijeme i snage u vremenu, još nisu dešifrirali bosanski Gordijev čvor krvi i tla.
Zato jer je još, i to iz istih uzroka koji su Bramforda naveli na čin samospaljivanja, prisutna opasnost ponavljanja historije na način masovne sahrane bosanskih beba, djece i žena, još nema ni historijski preciznog odgovora na pitanje, da li je Bramfordova žrtva, koliko tragična, ipak u konačnici historijski bila učinkovita.

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *

Translate »