Loading...
Filozofija

Čekajući Novo vrijeme

Paja Jovanović, 1859. – 1957., Borba petlova.

Piše: Nihad Filipović

Na kraju krajeva, ljudi su oni koji “pale i gase svjetlo” i oni koji su “spavači”, a povijest civilizacije i svako Novo vrijeme je robovlasništvo, tj. odnos nadčinjavanja i podčinjavanja. Ako je prva lekcija civilizacije  podčinjavanje, onda je njeno pogonsko gorivo razmjena i prodajem-kupujem odnos. Kroz tu optiku gledano, vazda vladaju oni koji su ovladali i osvojili poziciju “paljenja i gašenja svjetla”. To su oni koji imaju. Oni vladaju podčinjavajući one koji nemaju, a ono što ih goni u poziciju nadčinjavanja je sebični gen održanja i produženja u vremenu.
Oni koji nemaju (nemanje u smislu ovladavanja moći “paljenja i gašenja svjetla”), slijede puteve utrte. Oni su spavači i u poziciji podčinjavanja. Ono što ih tako pozicionira u socijalnom ambijentu je takođe sebični gen održanja i produženja u vremenu; jer naglo buđenje (revolucija) uvijek nosi rizik (koji nužno ide uz nasilje) održanja sebičnog gena, gdje sve skupa može prevrnuti u tragediju nasilne smrti. Zato spavači (zbog iskonskog straha, tj. straha od nasilne smrti), prihvataju stanje u kome jesu, ali  povratno, poput zategnutog federa, nastoje takođe imati, pa da i oni priđu onima koji vladaju i u krajnjem i sami postanu njihov dio.

Šta su revolucije, nego nasilni prevrat onih koji nemaju i nisu vlast, e da bi se našli u poziciji onih koji imaju i jesu vlast. Znači, cinično kazivano, tolika je vruća želja onih koji nemaju, da imaju, pa ne mogu dočekati, nego se jatagana hvataju i na silu uzimaju od onih sa vijugama, što ih izradiše u odnosu: prozvodnja-prodaja-kupovina… Ili je pak košmarno buđenje spavača, radije socijalna nužda i egzistencijalni poriv, u percepciji, izčitavanju i razumijevanju metaforičnog, kolektivnog sebičnog gena (jer to je uistinu ono što pokreće mase, ne ideje, one su duhovna energija avant-garde; mada sebični gen, jasno, jeste biološki motor i jednih i drugih, tj, i tijela i duha). Dakle, impuls sebičnog gena, demonstriran kroz odnos duše i tijela, goni ljude u rizik nasilja, pošto evolutivni “hod” i mijenjanje, zahtijeva vrijeme, a vremena (u  njihovoj percepciji) više nema.

Revolucija uvijek ima avant-gardu: od filosofa i književnika do ubica u selima i gradovima. To su oni koji profitiraju od nasilja; oni koji prevrnu iz pozicije hoda putevima utrtim, u poziciju paljenja i gašenja svjetla; oni što su prešli put od nemanja do imanja.  Oni profitiraju od nasilje ili gube glavu na giljotini i završavaju u poniženju.
Starovremeni Platon je smatrao da filosofi, jer vladaju idejama, trebaju da vladaju i društvom, a ovovremeni, ili da kažem, bliže nama, ovim koji danas jesmo, Karl Poper je smatrao da su svi ljudi filosofi. Znamo da nisu, ali to se Poper malo zezao sa rajom, koja je vazda godilo demagoško podilaženje, jeftino novo ruho, koje se, poput kineskih jeftinih stvarčica, raspadnu na prvoj kiši.

I tako smo opet na klasičnom odnosu civiliziranih zajednica, znači na robovlasničkom odnosu proizvodnje-prodaje-kupovine. To je sva mudrost vlasti, pa i one demokratske: uvjeriti recipijenta i kupca da je roba kvalitetna i kada je bofl. S tim da demokratska vlast, jer je u poziciji paljenja i gašenja svjetla podložna odgovornosti pred spavačima, ipak nastoji ne lagati, te robu prodaje prenaglašavanjem njenih kvaliteta i prećutkivanjem njenih slabosti, dočim nedemokratska vlast, jer ne podliježe odgovornosti pred spavačima, pali i gasi svjetlo vođena sopstvenim interesom, ne zazirući ni od laganja…. Tako da, na temelju historijskog iskustva u civilizacijskom hodu humaniteta, izgleda je ipak Poper bio bliži istini od Platona.

A glupost je prirodno stanje, kosmička sila i samo rijetki uspijevaju na momente pobjeći joj. I sav ljudski progres je na tim rijetkim izletima pameti, kada se zaista kvalitetna roba proizvodi. Sve ostalo vrijeme je plagiranje, bofl, copy-paste.

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *

Translate »